مصرف دارو در بارداری و قبل از بارداری

مصرف دارو در بارداری

درباره مصرف دارو در بارداری باید بگوییم که مصرف بسیاری از آنها در بارداری بی‌خطر است ولی تعدادی از داروها می‌تواند در رشد جنین مشکلاتی به وجود بیاورد. بنابراین پزشک خود را از تمام داروهایی که مصرف می‌کنید، مطلع کنید. اگر یکی از آنها مشکل‌ساز باشد، احتمالاً می‌توانید چیزی مطمئن‌تر را جایگزین کنید. به عنوان مثال ویتامین آ باید حداقل یک ماه قبل از بارداری قطع شود.

اگر مقدار زیادی از ویتامین آ یا برخی از مشتقات آن در دوران بارداری در جریان خون وجود داشته باشد، می‌تواند منجر به سقط جنین شود. ویتامین آ تا چندین ماه پس از مصرف می‌تواند در بدن بماند. قطع هر یک از داروهایی که مشتقات ویتامین آ است ـ شایع‌ترین آن داروهای ضدآکنه آکوتان است ـ حداقل یک ماه قبل از بارداری ضروری است.

مصرف دارو در بارداری

بسیاری از داروهای دیگر نیز می‌تواند روی جنین تأثیر بگذارد. برخی از این داروها و اثرات آنها روی جنین در زیر آمده است.

مصرف دارو در بارداری
مصرف دارو در بارداری

لزوم مصرف اسید فولیک قبل از بارداری

وقتی مادرتان شما را باردار بود، هرگز به اسید فولیک فکر نکرده بود ولی در دهه گذشته، اسید فولیک به یک ماده ضروری برای تمام زنان باردار مبدل شد. این تحول در سال ۱۹۹۱ به وجود آمد، زمانی که یک تحقیق پزشکی نشان داد فولیک اسید بازگشت مجدد نقایص مادرزادی در مغز و نخاع را کاهش داده است. مطالعات بعدی نشان داده است حتی در میان زنانی که هرگز کودکی با نقایص مغزی و نخاعی نداشته‌اند، مصرف به اندازه فولیک اسید، می‌تواند خطر ابتلا به اسپینابیفیدا و آنانسفالی (نفص مغزی و جمجمه ای) را ۵۰ تا ۷۰% کمتر کند.
امروزه به تمامی زنانی که قصد بارداری دارند توصیه شده است که هر روز ۴۰۰ میکرو گرم فولیک اسید مصرف کنند و حداقل ۳۰ روز قبل از بارداری باید شروع به مصرف آن کنند.
علت اینکه مصرف را زودتر شروع می‌کنید این است که هنگام تشکیل لوله عصبی، مقدار زیادی از ماده غذایی در سیستم بدن شما موجود باشد.
در صورتی که سابقه عدم تشکیل قسمت خلفی ستون فقرات، آنانسفالی یا شرایطی مشابه در خانواده را دارید، باید روزانه ده برابر بیشتر از مقدار معمول مصرف کنید. طبق نتایج حاصل از مطالعه‌ای در نروژ که نتیجه آن در نشریه JAMA منتشر شده است، دریافت مکمل اسید فولیک توسط مادران قبل از بارداری و در اوایل دوران بارداری می‌تواند باعث کاهش مشکل تأخیر در شروع تکلم کودکان شود.
برخی از موارد غذایی دارای فولیک اسید، شامل گل کلم، اسفناج، پرتقال، موز و بادام هندی است.

آیا لازم است خانم‌هایی که قبل از بارداری از متفورمین استفاده می‌کنند، در طول بارداری به مصرف آن ادامه دهند؟

سندروم تخمدان پلی‌كيستيک از شايع‌ترين اختلالات غدد درون‌ريز است كه در ۲۰-۲% جمعيت زنان در سنين باروری ديده می‌شود. از تابلوهای بالينی شايع در سندروم تخمدان پلي‌كيستيک مقاومت به انسولين، هيپرآندروژنيسم، عدم تخمک‌گذاری و متعاقباً ناباروری است. از سوی ديگر زنان مبتلا در خطر بالای ابتلا به ديابت، آترواسكلروز و بيمار‌ی‌هاي قلبی عروقی هستند. استفاده از داروهای حساس‌كننده به انسولين مانند متفورمين منجر به كاهش سطح انسولين و متعاقب آن كاهش سطح LH آندروژن‌ها، بازگشت سيكل‌های منظم قاعدگی و تخمک‌گذاری می‌شود. در زنان مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌كيستیک كه غالباً به داروهای القاكننده تخمک‌گذاری چون كلوميفن نيز مقاوم هستند، استفاده از داروي متفورمين همراه با كلوميفن تأثيرات درمانی مثبت قابل توجهی ايجاد می‌كند.
علاوه بر شيوع بيشتر ناباروری در بيماران مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌كيستيک به علت بروز هيپرآندروژنيسم و افزايش مقاومت به انسولين، در صورت بروز بارداری احتمال بروز سقط خود به خودی در اين بيماران افزايش نشان می‌دهد.
با توجه به اثرات درمانی قابل توجه متفورمين در كاهش انسولين و آندروژن در اين بيماران به نظر می‌رسد تجويز و ادامه درمان متفورمين تا پايان سه ماهه اول (پايان ۱۲ هفته بارداری) می‌تواند اثر قابل توجهی در كاهش ميزان سقط‌های خود به خودی و در نتيجه بهبود روند بارداری داشته باشد.
اگرچه سابق بر اين، مصرف متفورمين و به طور كلی داروهای خوراكی درمان ديابت در دوران بارداری، غيرمجاز تلقی شده و آنها را تراتوژن می‌دانستند اما اكنون تحقيقات وسيع انجام شده بر روی نمونه‌های حيوانات آزمايشگاهی و همچنين مطالعات كارآزمايی روی نمونه‌های انسانی نشان داده است كه مصرف متفورمين در دوران بارداری خطر ناهنجاری‌های جنينی و عوارض جنينی و مادری را افزايش نمی‌دهد. به عبارتی اين دارو به عنوان تنها داروی خوراكی ضدديابت غيرتراتوژن شناخته شده است.

مطالعات نشان می‌دهد ادامه مصرف متفورمين در دوران بارداری نشان‌دهنده پيامد بهتر بارداری بدون افزايش در ناهنجاری‌های جنينی است.

مصرف دارو در بارداری: داروهای گیاهی و تأثیر آن بر بارداری

باید توجه داشت که مصرف دارو در بارداری احتیاط‌های خاص خود را می‌طلبد. بسیاری از زنان برای درمان بیماری‌های شایع، افشره‌های گیاهی بدون نسخه یا سایر داروهای طبیعی را انتخاب می‌کنند. مصرف برخی از آنها در بارداری کاملاً بی‌خطر است ولی به خاطر داشته باشید که این مواد، مکمل‌های غذایی در نظر گرفته شده و توسط FDA کنترل نشده‌اند. برخی از داروهای گیاهی را نباید در دوران بارداری مصرف کرد زیرا می‌تواند باعث بروز انقباضات رحمی یا حتی سقط جنین شود. فهرست کوتاهی از داروهایی که مصرف آنها در دوران بارداری تا تولد توصیه نشده است، عبارت است از: برنجاست، ریشه قره قاط، کاسنی، توت مار، گل پر طاووس، خوک طلایی (از ریشه آلاله)، دانه سرو گیاهی، روغن پونه، سوداب و کشمش.

منابع:

بارداری به زبان آدمیزاد.

جنین شناسی لانگمن.

سرچشمه تربیت، محمدعلی قاسمی.

بررسی روند بارداری حين مصرف متفورمين در زنان باردار با سابقه ناباروری به علت سندروم تخمدان پلی‌كيستيک ـ فرناز سهراب‌وند و ملک منصور اقصی و همکاران.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *