ویتامین دی (ویتامین D) و اهمیت آن

ویتامین دی - ویتامین D

یکى از مهمترین ویتامین هایى که براى بدن انسان بسیار حیاتى و ضرورى است، ویتامین دی یا کلسیفرول مى باشد. ویتامین D در دو فرم ویتامین D2 و D3 وجود دارد و از آنجاییکه حجم بالایى از آن از طریق تابش مستقیم آفتاب دریافت مى شود به نام ویتامین آفتاب نیز شناخته مى شود.

نیاز به ویتامین دی در کودکان، زنان باردار، شیرده و افراد مسن بیشتر است.

علائم کمبود ویتامین دی

کمبود ویتامین D تاثیرات مخرب زیادى بر روى اندام هاى مختلف بدن دارد، از جمله؛

۱-نرمى استخوانها و راشیتیسم، انحراف استخوانها، شکستگى، کوتاهى قد و پای پرانتزی در کودکان و پوکی استخوان در پیری

۲-بیماریهاى قلبى و عروقى، بخصوص در موارد همراهى با فشار خون بالا که میتواند حتى کشنده باشد، ضعف عضله قلب و کاردیومیوپاتى

۳-مشکلات روحى،افسردگى، ام اس، آلزایمر ، بى حوصلگى

۴-کم خوابى ( کاهش کیفیت خواب به زیر ٧٠ درصد و کمتر از ۵ ساعت در شبانه روز )

۵-برخى سرطان ها مانند سرطان روده بزرگ، سرطان سینه و سرطان پروستات

۶-چاقى و افزایش ناگهانى وزن

۷-ضعف ماهیچه ها و دردهاى مبهم در کل بدن بخصوص در ناحیه ساق پا، دنده ها و ران پا

۸-ضعف سیستم ایمنى و احتمال ابتلاء به انواع بیماریهاى عفونى

۹-گرفتگى و اسپاسم عضلات، تشنج و مشکلات تنفسى

۱۰-تاخیر در رویش دندانها، دندانهایى با ساختار مینایى ضعیف و نرم و مشکلات لثه اى .

علل بروز اختلالات مربوط به کاهش ویتامین D

کلسیم موجود در استخوان ها و دندانها مرتب درحال حرکت است. اگر سطح کلسیم در خون کاهش یابد، از استخوان ها و دندان به خون جذب می شود. و اگر سطح آن بالا باشد، دوباره به استخوان و دندان باز می گردد. ویتامین دی این مکانیسم را تنظیم می کند.

از آنجاییکه وجود ویتامین دی ارتباط مستقیمى با جذب کلسیم و فسفر از دیواره روده ها دارد، کمبود آن نیز تاثیر زیادى روى کیفیت بافتهاى استخوانى دارد. به دلیل همین ارتباط نزدیک یکى از مواد غذایى مناسب براى دریافت آن از طریق مواد لبنى فرآورى شده است.

تأثیرات کمبود ویتامین D بر روى بافتهاى دهانى و دندانها

از آنجایى که وجود این ویتامین در جذب کلسیم بدن موثر است، کمبود آن به شدت میتواند بر روى بافتهاى استخوانى و ساختار میناى دندان تاثیر بگذارد، و باعث نرمى میناى دندانها و افزایش ریسک پوسیدگى شود. همینطور به دلیل کاهش ایمنى بدن بافتهاى نگهدارنده دندان (پریودنتال) نیز دچار مشکلاتى از قبیل خونریزى، تغییر رنگ لثه ها و تحلیل استخوان هاى ناحیه پریودنتال مى شوند.
ابتلاء به سندروم سوزش دهان نیز یکى از عوارض کمبود این ویتامین است که علائمى چون خشکى، سوزن سوزن شدن، احساس طعم بد و سوزش در دهان ایجاد مى کند.

اما خبر خوب این است که به احتمال زیاد دندانپزشک شما اولین نفرى است که در معاینات روتین و به کمک تصاویر رادیولوژیک، و همچنین در زمان ترمیم دندانهاى شما میتواند به کمبود این ویتامین شک کند. دندانهاى این افراد بسیار نرم بوده، پوسیدگى به سرعت در آنها پیشرفت مى کند و در زمان تراش بدون کوچکترین فشارى تراشیده مى شوند.

در تصاویر رادیوگرافى دندانپزشک شما میتواند تغییر شکل ناحیه عصب دندانى شما را بخوبى تشخیص دهد.

روش تشخیص کمبود ویتامین دی

براى اطمینان از کمبود ویتامین د یک آزمایش خون ساده کافى است.

راههاى پیشگیرى و درمان

براى دریافت ویتامین دی از طریق نور مستقیم آفتاب( نه از پشت پنجره) باید هفته اى ٢ یا ٣ بار بمدت ٢٠ تا ٣٠ دقیقه( و یا روزانه ۵ تا ١٠ دقیقه) در معرض تابش آفتاب قرار بگیرید. البته این میزان براى افرادى که پوست تیره اى دارند بیشتر است. نور آفتاب با تاثیرى که بر روى کلسترول زیر پوست مى گذارد مى تواند باعث تبدیل چربى هاى زیر پوستى به ویتامین د شود.

از آنجاییکه دریافت این ویتامین از طریق نور مستقیم خورشید و به کمک اشعه UVB انجام مى شود، و ارتباط این اشعه با سرطان هاى پوست اثبات شده است، شاید بهتر باشد که مقادیر مورد نیاز آن از طریق منابع غذایى تامین شود.

منابع خوراکى حاوى ویتامین D عبارتند از؛

ماهی آزاد، ماهى تن، ماهى سالمون، ماهى قزل آلا و ماهى هاى چرب

شیرهای فرآوری شده، پنیر، ماست

تخم مرغ،  مارگارین، جگر گوساله و روغن کبد ماهی.

اما مکمل هاى دارویى به صورت شربت و قرص هم براى جبران کمبود این ویتامین وجود دارد.

توجه داشته باشید که دریافت مکمل هاى دارویى ویتامین د باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود زیرا دریافت بیش از اندازه آن مى تواند خطراتى را براى سلامتى فرد در پى داشته باشد. همچنین باید به تداخلات دارویى آن نیز توجه شود که مى تواند باعث اختلال در جذب برخى داروهاى حیاتى شود.

سایر مقالات در این زمینه:

کمبود ویتامین D ریسک ابتلا به بیماری‌های کلیوی را در کودکان افزایش می‌دهد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *