تاثیر مشکلات هیجانی در کابوس دیدن کودکان

کابوس دیدن کودکان

در این مقاله به بررسی تاثیر مشکلات هیجانی در خواب دیدن و کابوس دیدن کودکان نوپا می پردازیم. عادات خواب، كيفيت و كميت خواب، سلامت دوران كودكي را تحت تأثير قرار مي دهد. يادگيري عادات ناصحيح خواب، فرايند زندگي بزرگسالي را نيز متأثر ساخته و سلامت فرد و جامعه را به مخاطره مي اندازد. افراد از عادات منحصر به فردي براي خوابيدن پيروي مي كنند و عادات خواب، تأثير بسزايي بر روند خواب دارد (پاتر،پاتر، 2009).

كم توجهي به مشكلات خواب از اوايل كودكي آغاز مي شود. بنابراين تداوم آن تا سنين مدرسه، نيازمند پيگيري و درمان است. مشكلات خواب، مي تواند موجب اضطراب، افسردگي، كاهش ميزان تطابق و عزت نفس كودكان شود (کالاگهان و همکاران، 2010). از همین رو در این مقاله به بررسی و تحلیل یکی از مشکلات خواب در کودکان یعنی “دیدن خواب های ناراحت کننده” می پردازیم.

در صورتي كه اختلالات خواب در كودكان درمان نشود، منجر به عوارضي نظير اختلال در توجه و تمركز، حافظه و يادگيري و اختلالات رفتاري مي شود (فریک و همکاران، 2007).  لازم به ذکر است که رویکرد ما در این مقاله بررسی یک اختلال خواب نیست، بلکه مشکل دیدن خوابهای ناراحت کننده را به عنوان یک موضوع عادی که ممکن است در بسیاری از کودکان رخ دهد مورد بررسی قرار می دهیم. چنانچه نکات این متن برای برخورد با کودکان دچار اختلال نیز کاربرد دارد. همچنین در این مقاله تصمیم داریم تا اهمیت وجود مشکلات هیجانی در زندگی کودک و در خانواده و تاثیر آن بر دیدن رویاهای ناخوشایند توسط کودکان را نیز مورد بررسی قرار دهیم.

بسیاری از کودکان کم سن و سال به شکایت می گویند که دیشب خواب بدی دیدم. خواب بد دیدن بچه ها شدت و ضعف دارد. گاه کودک با دیدت یک کابوس چنان فریاد بلندی می کشد که همه را از خواب بیدار می کند. گاه آرام کردن او بسیار دشوار است. اغلب والدین می پرسند « این شکایات تا چه اندازه رایج است؟ از چه زمانی شروع می شود؟چه عاملی آنها را به وجود می آورد؟ چگونه می توان به بهترین شکل با آنها برخورد کرد؟

دیدن خوابهای ناراحت کننده و ترسناک توسط کودکان عموما ریشه در حالات هیجانی و تجربیات روزمره ی آنها دارد. وجود اضطراب، تنش، دعوا و آشفتگی در خانه یکی از مهمترین عوامل دیدن خوابهای ترسناک توسط کودکان است. علاوه بر این ترساندن کودک توسط دیگران بویژه والدین با هدف تنبیه یا فرمانبرداری از آنها نیز از جمله مواردیست که به عنوان دیدن خوابهای ترسناک بشمار می رود.

همچنین شرایط و موقعیت کودک هنگام خواب و در تخت خواب موضوعی هم است. اینکه در آرامش و فضایی توام با آسایش و راحتی کودک به خواب برود یا در فضایی که تاریک است یا به هرصورتی موجب ناراحتی او شود در دیدن خواب های ناراحت کننده توسط کودک تاثیر گذار است.

در چهار سالگی احتمالا از شدت خواب دیدن کاسته می شود اما در 4.5 و 5 سالگی خواب دیدن بیشتر و جدی تر می شود. بسیاری از کودکان 5 ساله با صدای جیغ  از خواب بیدار می شوند. بهتر است آرامش خود را حفظ کنید و نگرانی از خود نشان ندهید. گاهی برای کودکان در بیرون آمدن از کابوس با دشواری رو به رو هستند، اگر به اتاق دیگری برده شوند و یا اگر صورتشان را آب سرد بشویید، سریعتر از حالت کابوس بیرون می آیند.

در حدود 5.5 تا 6 سالگی بسیاری از بچه ها می توانند به راحتی از خواب بیدار شوند و خوابشان را برای مادرشان تعریف کنند. در سن 6 سالگی خواب کودک در مورد مواردی مثل همبازی ها ، میهمانی ها و بازی رد ساحل دریا می باشد. 7 ساله ها به واقع از رویاهای خود لذت می برند . در 8 سالگی اغلب بچه ها در زمینه رویا گرفتاری زیادی ندارند. خواب های ترسناک و کابوس آنها را می توان به فعالیت هایی نظیر خواندن کتاب های ترسناک و دیدن فیلم های ترسناک و … نسبت داد. کودک 8 ساله اغلب میداند که چه زمانی کتاب را ببندد  و یا از نگاه کردن به فیلم خودداری کند تا از گرفتاری کابوس احتمالی نجات یابد.

اگر کودک شما از تاریکی می ترسد و ترس هایی شبیه این دارد سعی کنید با آنها برخوردی از روی محبت داشته باشید و از همه این ها مهمتر فرزند خود را به خاطر چنین باورها و شکایاتی مسخره نکنید.

در مورد از بین بردن ترس کودک از تاریکی  میتوان روشهایی را اتخاذ کرد تا ترس کودک از بین ببرد. مثلا می توان چراغ قوه ای در دسترس کودک قرار دهید تا هر زمان احساس ترس کرد آن را روشن کند. وقتی کودک بزرگتر می شود بیش از تاریکی از سابه می ترسد . برای فروریختن این ترس کودک می توان فرضا محل تخت کودک را تغییر داد. برای مقابله با این ترس کودک را مجاب کنید که این سایه ها به کسی آسیب نمی رساند..

نکات کلیدی و کاربردی

طعم ها و رنگ های مصنوعی و نیز مصرف غذاهایی که ممکن است کودک نسبت به  آن آلرژی  داشته باشد کودک را در شب بی قرار کند و او را از خواب محروم کند. از جمله غذاهایی مانند شیر،گندم، ذرت یا  شکر می تواند در بعضی از بچه ها تولید کابوس های شبانه کند.

اگر فرزند شما دارای ترس موقع خواب یا ترس هایی مثل ترس از تاریکی رو به رو است  سعی کنید با آنها برخوردی محبت آمیز داشته باشید و از همه این ها مهم تر فرزند خود را به خاطر چنین باورها و شکایاتی مسخره نکنید.

موقع بیدار شدن از خواب اغلب با بدخلقی  کودک همراه است. ممکن است کودک احساس بدی داشته باشد و در این شرایط بهتر است مادر توجه چندانی به کودک نکند. و با برخوردی محبت آمیز و توام با حوصله و صیبر به آرامی کودک را به حالت طبیعیه هشیاری و خلق نرمال برساند.

چنانچه مطرح شد یکی از مهمترین موضوعاتی که بر بروز خواب های ناراحت کننده در کودکان تاثیر گذار است، وجود مشکلات و آشفتگی های هیجانیست. کاستن از مشکلات ارتباطی و بروز هیجانات منفی مانند ترس، اضطراب و خشم در کودک در طی زندگی روزانه در کاهش و حتی ریشه کن شدن دیدن خوابهای ترسناک بسیار موثر است.

منبع:

ایلگ، فرانسس، باتس آمس، لوئیز، بیکر، سیدنی، (1387). رفتار کودک از تولد تا 9 سالگی، (ترجمه مهدی قراچه داغی). انتشارات شباهنگ، تهران

Potter PA, Perry AG. Fundamentals of nursing. 7th ed. St. Louis, Mo.: Mosby Elsevier; 2009

O’Callaghan FV, Al Mamun A, O’Callaghan M, Clavarino A, Williams GM, Bor W, et al. The link between sleep problems in infancy and early childhood and attention problems at 5 and 14 years: Evidence from a birth cohort study. Early Hum Dev. 2010; 86 (7): 419-24.

Fricke-Oerkermann L, Pluck J, Schredl M, Heinz K, Mitschke A, Wiater A, et al. Prevalence and course of sleep problems in childhood. Sleep. 2007; 30 (10): 1371-77.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *