رشد هیجانی و اجتماعی نوزادان توسط بازی

رشد هیجانی و اجتماعی

رشد هیجانی و اجتماعی انسان از همان دوره نوزادی در حال شکل گیری است. نوزاد انسان در نخستین ماه های زندگی اش با گریه کردن با دیگران ارتباط برقرار می کند. اما او در چهار یا پنجمین ماه زندگی اش اولین لبخند اجتماعی را می زند و یاد می گیرد که با لبخند با دیگران ارتباط برقرار کند. او با ادامه تجربیاتی که طی این چند ماه از محیط پیرامونش کسب می کند، مادر خود را می شناسد و در عین حال با پدر و سایر اعضای خانواده آشنا است. لبخند خود را اجتماعی تر و در واقع انتخابی تر می کند. او بر اثر تجربیات اجتماعی اش یاد می گیرد که تنها به افراد آشنا لبخند بزند و حتی در برابر دیدن غریبه ها گریه کند. با پیشروی این روند رشدی مشخص می شود که کودکان برای رسیدن به رشد اجتماعی مطلوب و خودشناسی نیاز به کمک دیگران و البته بازی دارند. در این مقاله ما به چند بازی در این باب اشاره خواهیم کرد:

آینه بازی برای رشد هیجانی و اجتماعی نوزادان

یکی از ابزار های مناسب برای خودشناسی نوزادان “آینه” است. آینه علاوه بر خودشناسی به شکل گیری مفهوم ثبات شی در ذهن کودک نیز کمک می کند  و کودک در می یابد هر آنچه که از جلوی چشمش کنار رفته از بین نمی رود و باقی می ماند.

لوازم مورد نیاز: آینه، عروسک های دستکشی

  • یک آینه نشکن را روی دیوار و نزدیک زمین درست جایی که کودکتان مشغول بازی است به طور ایمن نصب کرده و کودک را جلوی آینه قرار دهید. بگذارید کودک خود و حرکاتش را در آینه ببیند. شما می توانید نخست توجه او را با دراز کشیدن در کنار او و ضربه زدن به آینه جلب کنید. روزانه می توانید چندین دقیقه او را در این حالت قرار دهید. به مرور زمان متوجه خواهید شد که او در تلاش است تا بیشتر حرکت کرده تا محرک ­های دیداری­ اش در آینه نیز بیشتر شود و به عبارت دیگر عناصر بیشتر دیگری در آینه تکان خورده و از تکرار این تصاویر او لذت می برد.

البته به یاد داشته باشید کودک در این سن به خودشناسی نرسیده است که تشخیص دهد فرد درون آینه خودش است او حتی وقتی شما را در آینه می بیند تصور می کند که شما روبه رویش قراردارید. اگر نوزادتان به سنی رسیده است که می تواند هدفمند اشیا را به چنگ آورد در این صورت تلاش می کند تا تصویر شما یا خودش را درون آینه بگیرد. او تقریباً حدود 14 ماهگی است که خودش را در آینه می شناسد.

  • وقتی کودک را جلوی آینه قرار داده اید و با او شروع به بازی می کنید او را تشویق کنید تا دست و پایش را تکان دهد و یا یک جغجغه ضربه بزند و بازتابهای خودش را در آینه ملاحظه کند او را تشویق کنید تا کودک درون آینه را بگیرد. برای توضیح دهید که این کودک خود اوست دست و پا و بینی و شکم و صورت را جلوی آینه نوازش کنید و یا بهتر است هریک را نام ببرید.
  • کودک را در حالات و موقعیات مختلف جلوی آینه قرار دهید . وقتی پوشکش را عوض می کنید وقتی برای بیرون رفتن آماده شده اید وقت غذا خوردن و … موهایش را جلوی آینه شانه بزنید این بازی ها باعث می شود تا او خودش را سریعتر بشناسد و با مناسبات اجتماعی سریعتر آشنا شود . برای او شکلک های بامزه در آورید و او را بخندانید. جلوی آینه لباس هایش را در آورد و بپوشانید.
  • وقتی در حال انجام فعالیت های فردی و شخصی خودتان هستید، بهتر است کودک را نیز جلوی آینه قرار داده و به کارهایتان برسید مثلاً هرشب که مسواک می زنید جلوی آینه این کار را انجام دهید.

یا وقتی موهایتان را شانه می کنید این کار را جلوی آینه انجام دهید. کودک به مرور این رفتارهای اجتماعی را از شما خواهد آموخت.

  • در آینه برایش نمایش عروسکی اجرا کنید. چند عروسک دستکشی یا جوراب های رنگی مختلف تهیه کرده و وقتی کودک مشغول بازی جلوی آینه است با عروسک دستکشی برای نمایش اجرا کرده و صداهای با مزه و مختلف با زیر و بمی کم و زیاد در آورید. سعی کنید کودکتان را تشویق کنید تا عروسک درون آینه را بگیرد و لمس کند شما می توانید با این بازی با او قایم باشک بازی کنید.
  • برای بالا گرفتن بینش اجتماعی کودکتان او را با افراد مختلف آشنا سازید و اجازه دهید با جنسیت ها و شخصیت های مختلف آشنا شود. پدر، عمه، دایی، خواهر و برادر و … نیز با او در آینه بازی کنند. هر فردی به شیوه خودش با کودک در آینه بازی می کند و این باعث افزایش رابطه اجتماعی او بادیگران نیز می شود.
  • بازی دیگری که برای نوزادان جالب به نظر می رسد بازی پنهان شدن در آینه است با رنگ انگشتی قسمت هایی از آینه را رنگی کنید یا می توانید در حمام شرایط ایمنی فراهم کرده و بگذارید با بخارکردن حمام آینه هم بخار کند. سپس رنگ یا بخار آب باید طوری روی آینه را بپوشاند که چهره کسی مشخص نباشد. سپس شروع به شعرخواندن با صداهای مختلف برای کودک کنید و بعد یک دستمال چهره فردی را که مشغول آواز خواندن است را نمایان سازید حرکات فردی که به این بازی می پردازد باید خیلی اغراق آمیز باشد دستش را تکان دهد. و بعد نوبت به نفر بعدی می رسد و در نهایت در آینه چهره خود کودک را نمایان سازید به او نیز اجازه دهید تا سر و صدا کره یا حتی جیغ بکشد.

البته لازم است هر بازی برای یک کودک چندین بار تکرار شود تا به مرحله یادگیری تشخیصی برسد. بنابراین انتظار نداشته باشید که با یک دو یا حتی 10 بار انجام این بازی او به یادگیری می رسد و به یادداشته باشید در این سن شما به طور متوسط به 21 روز بازی مداوم نیاز دارید تا او به مرحله یادگیری برسد. بنابراین، اگر در نظر دارید تا مفاهیم دیگر را نیز در آینه به او یاد دهید تنها صبوری و مداومت و خلاقیت شما را می طلبد.

منابع: 

سید محمدی، یحی. (1390). روانشناسی رشد (از لقاح تا کودکی). تهران: ارسباران

Best beginnings, Alaska’s early childhood investments. (2016). Social and Emotional Development Activity for 6 to 12 Months Mirror: Mirror on the Wall.

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *