آموزش و ایجاد انضباط در کودکان

ایجاد انضباط در کودکان

یکی از موضوعاتی که عموما مابین والدین و کودکان چالش و اختلاف ایجاد می کند، مسئله رعایت “انضباط” است. در این مقاله به بررسی این موضوع می پردازیم که چگونه می توان با روش های تربیتی بهتری کودکان را به سوی نظم و رعایت انضباط سوق داد.

آیا شما معتقدید می توان هر کودکی را مجبور کرد که مطابق میل  پدر و مادر و بر اساس خواسته های آنها رفتار کرد؟

آیا معتقدید که  انسان مانند گل نیست که بتوان او را به هر شکلی قالب گرفت؟ آیا شما هم معتقدید که تا حدود زیادی رفتار تابع ساختار است و ما باید قبل از اینکه بتوانیم اقدامی صورت دهیم این ساختار را بپذیریم و به آن احترام بگذاریم؟

آیا شما طبیعتا اقتدار طلب هستید؟ آیا ملایم و معتدل هستید؟ یا به سخت  گیری نکردن اعتقاد دارید.

پدر ومادر مستبد اقتدار طلب قوانین بی انعطاف وضع می کنند و اگر مقررات آنها رعایت نشود اقدام به مجازات خاطی می نمایند. از سوی دیگر پدر و مادر آسان گیر، به کودک اجازه می دهد که به میل خود هرکاری را انجام دهد زیرا معتقدند که هر محدودیتی به روان کودک آسیب می زند.

اما پدر و مادری که ما به عنوان منطقی می دانیم، با رجوع به منطق می خواهد بداند که به اقتضای سن و سال و شرایط فرزندش از او چه انتظاری باید داشته  باشد. پدر و مادر منطقی توقعاتی را مطرح می سازد که فرزندش از عهده انجام  آن  برآید.

اما اگر نظم و ترتیب موردعلاقه شما قرار باشد که با موفقیت توام باشد لازم است که مفهوم مجازات را از مفهوم نظم و ترتیب جدا کنید. مطمئنا در هر خانواده نرمال هم اعمال بعضی از مجازات ها ضروری است. اما اشخاصی که در ایجاد نظم و ترتیب خوب از مهارت کافی برخوردارند، شرایطی را در خانه مقرر می سازند که فرزندشان به سادگی از عهده  رعایت آنها بر آید و هماهنگی خانواده به هم نخورد.

سطح نظم و ترتیب

برای خیلی ها ساده ترین راه برقراری نظم و ترتیب توجه به جنبه عاطفی است. بعضی از والدین سیلی می زند، فریاد می کشند و تهدید می کنند و گروهی دیگر و به ویژه مادرها گریه می کنند و لب به شکایت می گشایند: «تو مادرت را دوست نداری. اگر دوست داشتی هرگز چنین رفتاری نمی کردی» .

مادری که برای تربیت فرزندش از این روش ها استفاده می کند به احتمال زیاد کودک با نظم و ترتیبی نخواهد داشت.

شیوه دیگر، روش منطق گرایی و استدلال  جویی است که اغلب مستلزم حرف زدن با کودک است. به کودک می گویید که چرا رفتار بد منجر به نتایج بد می شود. به او اصرار می کنید و از او بخواهید که در رفتار خود تجدید نظر کند. به او  توضیح می دهید که  رفتارش تا چه اندازه احساس شما را  خراب می کند. با او درباره بازی اش با سایر بچه ها حرف می زنید. در مورد بعضی از بچه ها این روش موثر واقع می شود .

روش سوم از سایر روش ها موثر تر اما در عین حال دشوار تر است، زیرا به علم و اطلاع بیشتری نیاز دارد. در این روش شیوه های تربیت را با رعایت سن و سال و رشد کودک با توانایی ها، علائق و نقطه ضعف های او تطبیق می دهید. این اصطلاحا روش تربیت بر اساس رشد نامیده می شود. با این روش مستلزم مکانیسم شناخت رفتار در هر سن و سال است. باید بدانید که چگونه به کودک برای رسیدن به هدفی که در نظر گرفته اید انگیزه بدهید. به عبارت دیگر اگر بدانید مکانیسم هر کودک چگونه کار میکند می توانید به بهترین   شکل او را به جهتی که انتخاب کرده اید سوق بدهید.

نکات کلیدی و کاربردی درباره ایجاد انضباط در کودکان

اینکه بتوانیم در راستای ارتقای سطح انضباط کودکمان قدم برداریم بایستی نکات زیر را رعایت کنیم:

  • برای جهت دهی رفتار کودک به سمت الگوهای عملی مناسب مانند آویختن لباس ها در جای خود بایستی از توضیح و تببین کلمای استفاده کنیم.
  • برای رعایت کردن رفتارهای مدنظرممان توسط کودک از برخوردهای قهری مانند توهین، تنبیه بدنی و مقایسه خود داری کنیم.
  • در مواقعی می توانیم از پاداش نیز استفاده کنیم. این پاداش های میتواند مادی نیز باشد.
  • بیشتر از پاداش های غیر مادی مانند تحسین استفاده کنیم.
  • در تصمیم گیری ها برای کودکان رویکردی تعاملی داشته باشیم تا تصمیمات اجبای یکطرفه.

منبع:

ایلگ، فرانسس، باتس آمس، لوئیز، بیکر، سیدنی، (1387). رفتار کودک از تولد تا 9 سالگی، (ترجمه مهدی قراچه داغی). انتشارات شباهنگ، تهران.

رابینسون، ماریا. رشد و شخصیت کودک از تولد تا یک سالگی. (1387). (مترجمین غلامرضا تبریزی، مرضیه وطن خواه، معصومه تبریزی). نشر دقت: مشهد.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *